Avrupa sınır kontrolü yapısını yeniliyor. Sık karıştırılan iki sistem var:
- EES (Entry/Exit System) - giriş ve çıkışların biyometrik verilerle elektronik kaydı. 12 Ekim 2025'te devreye girdi ve 10 Nisan 2026'dan beri tüm dış sınır kapılarında tam olarak işliyor.
- ETIAS - vizesiz ülke vatandaşları için ön seyahat izni. Başlangıç 2026'nın dördüncü çeyreğinde bekleniyor; kesin tarih önceden duyurulacak.
Müvekkillerimizin asıl sorduğu şey bunun kendilerini kapsayıp kapsamadığı. Yanıt genellikle hayır - karta pobytu'nuz varsa.
ETIAS'tan kimler muaf
ETIAS, Schengen alanına kısa süreli (180 günde 90 güne kadar) giden yaklaşık 59 vizesiz ülke vatandaşı için tasarlandı.
Muaf olanlar:
- karta pobytu ve diğer Schengen ikamet izni sahipleri;
- D tipi ulusal vize sahipleri;
- AB, AEA ve İsviçre vatandaşları;
- serbest dolaşım hakkını kullanan ve ilgili belgeye sahip AB vatandaşı aile üyeleri;
- diğer Schengen ülkelerinin uzun süreli vize sahipleri.
Mantık basit: ETIAS vizesiz seyahat için bir araçtır. İkametiniz zaten bir izinle yasallaştıysa vizesiz rejimde değilsinizdir ve ETIAS sizi kapsamaz.
Aynı mantık EES için de geçerlidir: sistem kısa süreli yolcuları kaydeder, ikamet izni sahipleri kapsam dışındadır.
ETIAS kimlere gerekecek
| Vatandaşlık | Giriş rejimi | ETIAS |
|---|---|---|
| Ukrayna (biyometrik pasaport) | vizesiz | evet, başladıktan sonra |
| Gürcistan, Moldova, Arnavutluk, Sırbistan | vizesiz | evet |
| Birleşik Krallık, ABD, Kanada, Japonya | vizesiz | evet |
| Türkiye | Schengen vizesi | uygulanmaz |
| Rusya, Belarus, Kazakistan | Schengen vizesi | uygulanmaz |
| Herhangi bir Schengen ülkesinin karta pobytu'su | ikamet izni | hayır |
Önemli ayrım: ETIAS vizenin yerine geçmez. Türk vatandaşları dâhil, Schengen vizesine tabi ülke vatandaşları ETIAS başvurusu yapmaz ve yapamaz; onlar için ayrı bir usul işler.
Nasıl işleyecek
Başvuru seyahatten önce internet üzerinden yapılır. Beklenen parametreler:
- 18-70 yaş arası başvuranlar için 20 avro harç; 18 yaş altı ve 70 yaş üstü ücretsiz;
- üç yıl geçerlilik ya da pasaportun süresi dolana kadar;
- 90/180 kuralı çerçevesinde çoklu giriş;
- karar genellikle dakikalar içinde, ek kontrol hâlinde birkaç gün.
ETIAS belirli bir pasaporta bağlanır. Pasaport değişirse izin süresi dolmamış olsa bile yeniden başvurulur; ABD'deki ESTA ile aynı mantık.
Polonya'da yaşayanlar için anlamı
Üç pratik sonuç.
1. Karta pobytu daha da değerli hâle geliyor. İkamet ve çalışma hakkının yanında sizi ETIAS'ın ve EES'in dışına çıkarır. Sık seyahat edenler için sınırlarda belirgin zaman kazancıdır.
2. 90/180 kuralı yerinde duruyor. EES artık günlerinizi damgasız ve hatasız biçimde otomatik sayıyor. Eskiden memur damgaları elle sayardı ve aşımı görmeyebilirdi; şimdi sistem kalan günü tam gösteriyor - 90/180 nasıl hesaplanır.
3. Vizesiz rejimden karta pobytu'ya geçiş daha da mantıklı, özellikle UKR statüsü kademeli olarak sona eren Ukrayna vatandaşları için - süreler ve geçiş.
Yaygın yanlış anlamalar
"ETIAS bir vizedir." Hayır. Vizesiz rejimde ön seyahat iznidir; ESTA ya da İngiltere'nin ETA'sının karşılığıdır.
"ETIAS çalışma hakkı verir." Hayır. Çalışma hakkı çalışma izninden doğar.
"ETIAS'la Avrupa'da üç yıl yaşanır." Hayır. Üç yıl iznin geçerlilik süresidir; kalış yine 180 günde 90 günle sınırlıdır.
"ETIAS'ım varsa beni almak zorundalar." Hayır. Girişe ilişkin nihai kararı sınır görevlisi verir.
Bizim yaptığımız iş
ETIAS internetten yapılan bir başvurudur ve aracı gerektirmez; bunu açıkça söylüyoruz. Bizim işimiz 90 günün yetmediği yerde başlar:
- Durumunuza uygun ikamet gerekçesinin seçimi: iş, şirket, aile, eğitim.
- Ülkeler arasında yaşıyorsanız 90/180 gün hesabı.
- Aile ve iş ortakları için davetiye (zaproszenie) - nasıl hazırlıyoruz.
- İlk günlerde havaalanı karşılama ve refakat: odbiór z lotniska.
Taşınmayı düşünüyorsanız en doğrusu, Polonya'da oturum izni sürecini baştan planlamak.
Sık sorulan sorular
ETIAS tam olarak ne zaman başlıyor? 2026'nın dördüncü çeyreği bekleniyor. AB tarihi aylar öncesinden duyurur ve başlangıçtan sonra bir geçiş dönemi uygulanır.
Çocuk için ETIAS gerekir mi? Evet, izin her yolcu için alınır; 18 yaş altı ve 70 yaş üstü için ücretsizdir.
Başladıktan sonra ETIAS'sız seyahat edilirse? Taşıyıcı biniş sırasında izni kontrol etmek zorundadır; büyük olasılıkla uçağa alınmazsınız.
Karta pobytu'm var ama pasaportum üçüncü ülke pasaportu. ETIAS gerekir mi? Hayır. Geçerli Schengen ikamet izni muafiyet sağlar. Kartı pasaportla birlikte taşıyın.
Karta pobytu başvurusu yaptım, elimde UPO var. Muaf mıyım? UPO başvuruyu belgeler ve Polonya'daki ikametinizi yasallaştırır, ancak ETIAS bakımından ikamet izni sayılmaz. Dosya derdestken Polonya dışına seyahat ayrıca değerlendirilmelidir.
ETIAS sınırdaki parmak izini ortadan kaldırır mı? Hayır, iki ayrı sistemdir. EES sınırda biyometri toplar, ETIAS seyahat öncesi kontroldür.
Müvekkillerimizin çoğu için ETIAS tersinden iyi bir haber: 90 gün sayarak yaşamak yerine karta pobytu almanın ne kadar rahat olduğunu gösteriyor.
Avrupa seyahatleriniz düzenli hâle geldiyse, hangi ikamet gerekçesinin size uyduğunu birlikte belirleyelim ve Varşova'da yasal ikamet sürecini başlatalım.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yayın tarihindeki AB planlarını yansıtır. Durumunuz için bir hukukçuya danışın.