01Brak PESEL: ustawa pozwala, decyduje bank
Art. 36 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy wprost przewiduje klienta bez numeru PESEL: bank ustala imię i nazwisko, obywatelstwo, datę i państwo urodzenia oraz serię i numer dokumentu. Zakazu otwierania rachunku bez PESEL w ustawie nie ma, a wymóg "najpierw PESEL" to wewnętrzna zasada konkretnego banku. Wniosek praktyczny: odmowa w jednym banku nic nie mówi o drugim. Wymogi ustalamy z góry, a jeśli PESEL da się uzyskać szybko, radzimy zacząć od niego.
02Dokument, którego bank nie przyjmuje
Ustawa wymaga "dokumentu stwierdzającego tożsamość", ale nie podaje listy takich dokumentów (art. 37 ustawy AML), więc katalog każdy bank ustala sam. Z paszportem zwykle nie ma kłopotu, a legalny pobyt potwierdza karta pobytu, wiza albo stempel wjazdowy. Trudniej z dokumentami tymczasowymi: o tym, że banki nie akceptują Tymczasowego Zaświadczenia Tożsamości Cudzoziemca, Rzecznik Praw Obywatelskich pisał w 2026 r. do KNF. Gdy bank nie może zweryfikować klienta, ustawa zakazuje mu otwarcia rachunku (art. 41), więc spór przy okienku niczego nie zmieni. Przed wizytą ustalamy, czy bank przyjmie właśnie Twój dokument.
03Obywatelstwo i ocena compliance
Obywatelstwo bank ustala z mocy ustawy (art. 36), a powiązanie klienta z państwem objętym środkami ograniczającymi UE ustawa AML zalicza do czynników wyższego ryzyka (art. 43). Wobec obywateli Rosji i Białorusi działają też bezpośrednie przepisy unijne: bank nie może przyjmować od nich depozytów, jeśli ich łączna wartość w tym banku przekracza 100 000 EUR, ani wydawać im instrumentów płatniczych, na przykład kart. Oba zakazy nie dotyczą osób z zezwoleniem na pobyt czasowy lub stały w państwie UE, EOG albo w Szwajcarii (art. 5b rozporządzenia 833/2014, art. 1u rozporządzenia 765/2006). Dlatego bank w pierwszej kolejności poprosi o kartę pobytu, a o pochodzenie środków zapyta dokładniej. Tej weryfikacji nie da się ominąć, można ją tylko przejść: z kompletem dokumentów i spójnymi odpowiedziami.
04Adres i źródło dochodu
Bank musi ustalić, po co Ci rachunek, a w uzasadnionych przypadkach zbadać, skąd pochodzą pieniądze (art. 34 ustawy AML). W praktyce to pytania z ankiety: gdzie pracujesz, kto będzie wpłacał środki, jakich kwot się spodziewasz. Odpowiedzi potwierdza umowa o pracę albo zlecenie, kontrakt z klientem, wyciąg z dotychczasowego rachunku. Z adresem jest tak: ustawa każe go ustalić, jeśli bank go zna, ale bez adresu korespondencyjnego w Polsce bank może odmówić nawet rachunku podstawowego (art. 59ic ustawy o usługach płatniczych). Umowę najmu albo potwierdzenie zameldowania radzimy zawsze mieć przy sobie.
05Sp. z o.o.: bank sprawdza nie tylko spółkę, ale i ludzi
W przypadku spółki bank ustala nazwę, formę, adres, NIP i dane osób, które ją reprezentują, a także beneficjenta rzeczywistego oraz strukturę własności i kontroli (art. 34 i 36 ustawy AML). UKNF w stanowisku o weryfikacji klientów instytucjonalnych wymienia dokumenty, na których bank może się oprzeć: aktualny odpis z KRS, umowę spółki, potwierdzenia NIP i REGON, zaświadczenia z ZUS i urzędu skarbowego. Gdy wspólnikiem jest spółka zagraniczna, potrzebny będzie uwierzytelniony odpis z rejestru jej kraju. Przy reprezentacji łącznej weryfikację przechodzi każda z osób podpisujących. Na samych danych z CRBR bank nie może polegać i ma obowiązek odnotować rozbieżności, dlatego zgłoszenie do CRBR składamy przed wizytą w banku.
06Trzy terminy nowej spółki z S24
Po wpisie do KRS terminy biegną równolegle: 7 dni na wniesienie kapitału pieniędzmi i oświadczenie zarządu (art. 158 i 167 KSH), 14 dni na zgłoszenie do CRBR, 21 dni na NIP-8 z numerem rachunku. Pierwszy jest najciaśniejszy: jeśli kapitał ma wpłynąć przelewem, rachunek jest potrzebny już w pierwszym tygodniu. Rachunku podstawowego, który bank musi otworzyć konsumentowi, dla firm nie ma, a jednego terminu na rozpatrzenie wniosku spółki też nie. Dlatego pakiet dla banku przygotowujemy jeszcze przed rejestracją spółki, a wizytę umawiamy na pierwsze dni po wpisie.