W skrócie: od 1 czerwca 2025 roku osoba przebywająca w Polsce na wizie studenckiej nie może złożyć wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Wojewoda odmówi wszczęcia postępowania, bo tak stanowi art. 116 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Z tej wizy można złożyć wniosek o kartę pobytu na studia, o 9-miesięczne zezwolenie dla absolwenta, który szuka pracy, albo o Niebieską Kartę UE.
Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie jest zakazane, jakie drogi zostają i jak absolwent polskiej uczelni może przejść na kartę pobytu na pracę bez odmowy.
Co się zmieniło od 1 czerwca 2025 roku
Zakaz wprowadziła ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym (Dz.U. 2025 poz. 622). Nadała nowe brzmienie art. 116 pkt 5: wojewoda odmawia wszczęcia postępowania w sprawie karty pobytu na pracę, jeśli w dniu złożenia wniosku przebywasz w Polsce na wizie wydanej w jednym z celów z art. 60 ust. 1 pkt 1-3, 7, 9-11, 14-16 lub 18. Na tej liście są:
- turystyka, odwiedziny u rodziny lub przyjaciół, imprezy sportowe;
- działalność kulturalna i konferencje;
- studia pierwszego lub drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie i kształcenie w szkole doktorskiej (pkt 9, zwykła wiza studencka);
- szkolenia zawodowe i inne formy kształcenia;
- tranzyt, tranzyt lotniczy i leczenie;
- programy wymiany kulturalnej lub edukacyjnej, pomocy humanitarnej i pracy w czasie wakacji.
Przepis dotyczy wniosków złożonych od 1 czerwca 2025 roku (art. 22 tej samej ustawy). Mazowiecki Urząd Wojewódzki na stronie o zezwoleniu na pobyt i pracę pisze wprost: w takiej sytuacji „Twoje postępowanie nie zostanie wszczęte i wniosek nie będzie rozpatrywany”. Decyzji co do istoty sprawy nie będzie, więc składanie wniosku o pracę w ostatnich tygodniach wizy studenckiej nie ma sensu.
Zakaz dotyczy tylko wizy. Jeśli mieszkasz w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt w celu studiów (karta pobytu z art. 144), art. 116 pkt 5 cię nie dotyczy.
Co jeszcze zmieniło się w zatrudnianiu cudzoziemców
Od tego samego dnia, 1 czerwca 2025 roku, obowiązuje ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2025 poz. 621). Dla absolwentów ważne są trzy zmiany.
- Test rynku pracy zniesiono. Urząd Pracy m.st. Warszawy pisze o tym tak: „Pracodawca nie musi już przeprowadzać tzw. testu rynku pracy”. Zamiast testu starosta może ustalić listę zawodów, dla których w jego powiecie nie wydaje się zezwoleń na pracę (art. 31).
- Od 1 grudnia 2025 roku oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi przysługuje tylko obywatelom Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy (rozporządzenie MRPiPS, Dz.U. 2025 poz. 1617). Gruzję skreślono z listy. Obywatel Gruzji, którego oświadczenie wpisano do ewidencji przed 1 grudnia 2025 roku, pracuje na jego podstawie do końca okresu, na który je wpisano.
- Kara za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca wynosi od 3 000 do 50 000 PLN dla pracodawcy i nie mniej niż 1 000 PLN dla samego pracownika (art. 84 ust. 1 i 2).
Prawo do pracy po dyplomie
Absolwent polskiej uczelni może pracować bez zezwolenia na pracę i bez oświadczenia. Wynika to z art. 3 ust. 5 pkt 3 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom: zwolnienie obejmuje osobę, która ukończyła studia na uczelni z siedzibą w Polsce, jeśli przebywa w kraju na podstawie wizy (studencka też się liczy), zezwolenia na pobyt czasowy albo w ruchu bezwizowym. Ministerialnego wykazu uczelni, od którego zależałoby zwolnienie, w ustawie nie ma. Nie ma też trzyletniego terminu od obrony.
Przepis nie mówi nic o formie studiów. Ale na stronie Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o zezwoleniu dla absolwentów nadal jest napisane, że bez zezwolenia pracują absolwenci studiów stacjonarnych, a absolwenci studiów niestacjonarnych potrzebują zezwolenia na pracę. Jeśli twoje studia były niestacjonarne, wyjaśnij to przed podpisaniem umowy.
Prawo do pracy bez zezwolenia nie jest podstawą pobytu. Gdy wiza studencka wygaśnie, potrzebne będzie osobne zezwolenie, a z tej wizy nie złożysz wniosku o zezwolenie na pobyt i pracę.
Co można złożyć, przebywając w Polsce na wizie studenckiej
Karta pobytu na studia
Jeśli kontynuujesz naukę, na przykład zaczynasz studia magisterskie, złóż wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach (art. 144). Uczelnia musi mieć zatwierdzenie ministra spraw wewnętrznych, jeśli jest ono dla niej obowiązkowe, i nie może być objęta zakazem przyjmowania cudzoziemców. Opłata skarbowa wynosi 340 PLN, za samą kartę studenci płacą 50 PLN (tabela opłat Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego).
Z taką kartą masz swobodny dostęp do rynku pracy (art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy 2025 poz. 621) i nie potrzebujesz zezwolenia na pracę. Mazowiecki Urząd Wojewódzki ostrzega: jeśli w toku postępowania okaże się, że głównym celem pobytu jest praca na pełen etat, a nie studia, może się to skończyć odmową.
Gdy mieszkasz w Polsce na podstawie zezwolenia na studia, a nie wizy, zakaz z art. 116 pkt 5 już nie obowiązuje i możesz złożyć wniosek o kartę pobytu na pracę.
Zezwolenie dla absolwenta, który szuka pracy
Zaraz po ukończeniu studiów można złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności dla absolwenta polskiej uczelni, który szuka pracy albo chce założyć firmę (art. 186 ust. 1 pkt 6). Udziela się go jeden raz, na 9 miesięcy (art. 190 pkt 3). Mazowiecki Urząd Wojewódzki zaznacza to osobno: „O zezwolenie możesz się ubiegać tylko bezpośrednio po zakończeniu studiów”.
Warunki: dyplom polskiej uczelni, ubezpieczenie zdrowotne, miejsce zamieszkania w Polsce oraz środki na utrzymanie i powrót (art. 188 ust. 1a i 2a). Urząd podaje minimum 776 PLN na każdy miesiąc pobytu dla jednej osoby. Opłata skarbowa wynosi 340 PLN, karta 100 PLN.
Samo to zezwolenie nie daje prawa do pracy, o czym urząd pisze wprost na swojej stronie. Pracujesz na podstawie zwolnienia dla absolwentów z art. 3 ust. 5 pkt 3. Zakaz z art. 116 nie obejmuje tego zezwolenia; art. 190a zamyka je tylko dla stażystów w ramach ICT oraz dla osób, które złożyły wniosek o Niebieską Kartę UE albo już ją mają. Po znalezieniu pracy składasz wniosek o kartę pobytu na pracę, przebywając w Polsce już na podstawie tego zezwolenia.
Niebieska Karta UE
Jeśli praca wymaga wysokich kwalifikacji, można złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (art. 127). Warunki: umowa na co najmniej 6 miesięcy, wyższe kwalifikacje zawodowe do tej pracy i roczne wynagrodzenie z umowy nie niższe niż 150% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej z poprzedniego roku. Wiza studencka tu nie przeszkadza: art. 131 przewiduje odmowę wobec osób, które przebywają w Polsce na wizie turystycznej albo wizie w celu odwiedzin u rodziny lub przyjaciół (art. 60 ust. 1 pkt 1 i 2), a wizy studenckiej na tej liście nie ma. Opłata skarbowa wynosi 440 PLN.
Wyjazd i powrót na wizie do pracy
Wiz do pracy (art. 60 ust. 1 pkt 5, 5a i 6) nie ma na liście z art. 116 pkt 5. Jeśli nie masz innej podstawy, zostaje wyjazd, wiza do pracy w konsulacie i wniosek o kartę pobytu na pracę już z tej wizy. To najdłuższa droga, a o wydaniu wizy decyduje konsul.
Jak absolwent może przejść na kartę pobytu na pracę
Załóżmy, że obrona była w czerwcu, wiza studencka jest ważna do końca września, a pracodawca jest gotów podpisać umowę. Z tej wizy nie złożysz wniosku o kartę pobytu na pracę. Kolejność jest taka:
- Dopóki wiza jest ważna, składasz w MOS wniosek o 9-miesięczne zezwolenie dla absolwenta (albo o kartę pobytu na studia, jeśli uczysz się dalej). Wniosek trzeba złożyć najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu (art. 105 ust. 1). Jeśli złożysz go w terminie i bez braków formalnych, pobyt uznaje się za legalny do czasu ostatecznej decyzji (art. 108 ust. 1), a urząd przesyła przez MOS zaświadczenie o złożeniu wniosku.
- Pracujesz bez zezwolenia na pracę na podstawie art. 3 ust. 5 pkt 3, jeśli to zwolnienie cię obejmuje.
- Po otrzymaniu zezwolenia składasz wniosek o kartę pobytu na pracę (art. 114). Pracodawca wypełnia Załącznik nr 1 i podpisuje go elektronicznie (art. 106d ust. 4).
Dokumenty do karty pobytu na pracę
Gdy składasz wniosek o kartę pobytu na pracę już nie z wizy studenckiej, podstawowy komplet wygląda tak:
- wniosek w MOS z twoim podpisem elektronicznym: podpis zaufany albo kwalifikowany podpis elektroniczny (art. 106d ust. 3);
- Załącznik nr 1 od pracodawcy z jego podpisem elektronicznym;
- skan wszystkich stron ważnego paszportu i zdjęcie (art. 106d ust. 1);
- umowa z wynagrodzeniem nie niższym niż minimalne: w 2026 roku to 4 806 PLN brutto (Dz.U. 2025 poz. 1242), niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju umowy (art. 114 ust. 1 pkt 5);
- ubezpieczenie zdrowotne albo potwierdzenie ubezpieczenia w NFZ (art. 114 ust. 1 pkt 1);
- dyplom polskiej uczelni, jeśli pracujesz na podstawie zwolnienia dla absolwentów;
- potwierdzenie opłaty: opłata skarbowa za kartę pobytu na pracę wynosi 440 PLN, do tego 100 PLN za samą kartę.
Najczęstsze błędy
1. Wniosek o kartę pobytu na pracę z wizy studenckiej. Od 1 czerwca 2025 roku takie postępowanie nie zostanie wszczęte. Wybierz jedną z dróg opisanych wyżej.
2. Czekanie do ostatniego dnia wizy. Mazowiecki Urząd Wojewódzki radzi nie zwlekać ze złożeniem wniosku do ostatniego dnia legalnego pobytu. Wniosek złożony po wygaśnięciu wizy nie zapewnia legalnego pobytu.
3. Przegapiony moment na zezwolenie dla absolwenta. Można je dostać tylko bezpośrednio po ukończeniu studiów i tylko raz.
4. Mylenie prawa do pracy z podstawą pobytu. Zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę pozwala pracować, ale nie przedłuża wizy.
5. Praca u pracodawcy, który nie sprawdził dokumentów. Przed rozpoczęciem pracy pracodawca musi zażądać od cudzoziemca ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu (art. 4 ust. 2 ustawy 2025 poz. 621). Za nielegalną pracę odpowiadają obie strony: pracodawca karą od 3 000 do 50 000 PLN, pracownik od 1 000 PLN.
Czy można dalej studiować i równolegle starać się o kartę pobytu na pracę
Na wizie studenckiej nie: ta droga jest z niej zamknięta. Jeśli mieszkasz już w Polsce na podstawie karty pobytu na studia, masz wybór. Karta na studia i tak daje swobodny dostęp do rynku pracy, ale jej celem jest nauka, a urząd sprawdza, czy naprawdę studiujesz. Karta na pracę jest powiązana z pracodawcą i warunkami z decyzji. Jeśli najważniejsza jest dla ciebie praca i umowa jest już podpisana, rozsądniej wybrać podstawę „praca”; jeśli najważniejsze są studia, zostań przy podstawie „studia”.
Kiedy potrzebny jest prawnik
Poradzisz sobie samodzielnie, jeśli masz kartę na studia albo zezwolenie dla absolwenta, pracodawca zatrudniał już cudzoziemców, a w przeszłości nie było odmów ani zwrotów wniosków.
Ze specjalistą warto porozmawiać, jeśli:
- wiza studencka się kończy, a podstawy do kolejnego wniosku jeszcze nie ma;
- masz za sobą studia niestacjonarne i nie wiesz na pewno, czy potrzebujesz zezwolenia na pracę;
- rozważasz Niebieską Kartę UE i nie masz pewności, czy wynagrodzenie i kwalifikacje spełniają wymogi;
- równolegle wnioski składa rodzina (małżonek, dzieci);
- wcześniej była odmowa, zwrot wniosku albo cofnięcie zezwolenia.
Konsultacja w LegalWin kosztuje 300 PLN: analizujemy dokumenty i dajemy pisemny plan, a jeśli po niej zamówisz usługę, te 300 PLN zaliczamy na jej poczet. Prowadzenie sprawy o kartę pobytu kosztuje od 2 000 PLN.
Karta pobytu po studiach: zaplanujmy twoje przejście →
Ten artykuł ma charakter ogólny. Konkretna droga zależy od podstawy pobytu, formy studiów i pracy. W indywidualnych sprawach skontaktuj się ze specjalistą.
Powiązane materiały: